Historijat

Počeci srednjoškolskog obrazovanja u Gornjem Vakufu

Prva srednja škola na području općine Gornji Vakuf, danas Gornji Vakuf-Uskoplje, osnovana je 13. aprila 1972. godine odlukom tadašnje Skupštine opštine Gornji Vakuf. Osnivanjem ove ustanove započinje novo poglavlje u razvoju obrazovanja i privrede na području naše općine.

Škola učenika u privredi (1972–1973)

U prvoj školskoj godini 1972/1973. djelovala je Škola učenika u privredi sa dva osnovna smjera: metalska i trgovačka struka.

U okviru metalske struke obrazovali su se učenici za zanimanja:

• bravar
• limar
• mašinbravar
• automehaničar
• metalostrugar
• varioc
• precizni mehaničar
• alatničar
• vodoinstalater
• tokar

U okviru trgovačke struke učenici su se školovali za zanimanje kvalifikovani trgovac.

Te školske godine upisano je 345 učenika, od čega 177 u prve razrede, većinom u metalskoj, a manjim dijelom u trgovačkoj struci. Ostali učenici su nastavili obrazovanje u drugom i trećem razredu, nakon što su ranije razrede završili u Srednjoškolskom centru Bugojno.

Formiranje Srednjoškolskog centra Gornji Vakuf (1973–1992)

U školskoj 1973/1974. godini škola je počela raditi pod nazivom Srednjoškolski centar Gornji Vakuf, s tri obrazovna smjera:

gimnazija, trgovačka škola i metalska struka (automehaničar, bravar, mašinbravar, varioc, metalostrugar, tokar, vodoinstalater).

Upisano je ukupno 278 učenika, od čega:

• 91 učenik u gimnaziji,
• 114 učenika u trgovačkoj školi,
• 73 učenika u metalskoj struci.

Tokom kasnijih godina škola je promijenila naziv u Srednjoškolski centar „Jura Mikulić“, pod kojim je djelovala sve do 1992. godine i početka rata u Bosni i Hercegovini. U tom periodu, škola je postala značajna obrazovna institucija s prosječno 1.500 učenika i 80 do 90 zaposlenih. Dvadeset godina uspješnog rada prekinuto je izbijanjem rata u Bosni i Hercegovini, kada je stara školska zgrada uništena, a nastava potpuno obustavljena.

Obnova rada u ratnim uslovima (1994)

Nastava je ponovo pokrenuta 2. maja 1994. godine, odlukom Izvršnog odbora Gornji Vakuf, pod nazivom „Mješovita srednja škola Gornji Vakuf“. Škola je tada djelovala u vrlo teškim ratnim okolnostima, bez vlastite zgrade, u trgovačkim i ugostiteljskim objektima, te objektima Islamske zajednice, u krugu od oko dva kilometra.

U toj prvoj poratnoj školskoj godini škola je imala 12 odjeljenja s ukupno 346 učenika, i to:

• 149 učenika u prvim razredima,
• 98 učenika u drugim razredima,
• 70 učenika u trećim razredima,
• 29 učenika u četvrtim razredima.

Nastavu je izvodilo 24 profesora.

Struktura zanimanja 1994. godine

Prvi razredi:

• Mašinska stručna škola: bravar, mašinbravar
• Tekstilna stručna škola: krojač
• Gimnazija

Drugi razredi:

• Mašinska struka: mašinski tehničar (IV stepen), mašinbravar i bravar (III stepen)
• Tekstilna struka: konfekcionar tekstila – tehničar (IV stepen), konfekcionar tekstila (III stepen)

Treći razredi:

• Mašinska struka: mašinski tehničar (IV stepen), metalostrugar (III stepen), alatničar (III stepen), bravar (III stepen)
• Tekstilna struka: konfekcionar tekstila – tehničar (IV stepen), konfekcionar tekstila (III stepen)

Četvrti razredi:

• Mašinska struka: mašinski tehničar (IV stepen)
• Tekstilna struka: konfekcionar tekstila – tehničar (IV stepen)

Nastava u improvizovanim prostorima

Postratna nastava se izvodila u 12 slabo adaptiranih učionica i dvije radionice, daleko od prijeratne zgrade Srednjoškolskog centra „Jura Mikulić“, koja je bila porušena i nedostupna jer se nalazila u dijelu grada pod kontrolom HVO-a.

Od 12. decembra 1994. godine, škola je preseljena u zgradu bivšeg starog hotela, vlasništvo Trgovačkog preduzeća „Bratstvo“ iz Gornjeg Vakufa. Iako neuslovan, taj prostor je omogućio da se nastava odvija na jednom mjestu. U tom trenutku nije bilo važno što su učionice male, bez klupa i grijanja, važnije je bilo da učenici ponovo imaju školu.

Inicijativa za obnovu i povratak u staru zgradu

Tokom kasnijih godina, rukovodstvo škole i Upravni odbor su neprestano radili na pronalaženju trajnog rješenja. U tom procesu kontaktirane su mnoge domaće i međunarodne institucije, među kojima: Tomas Miller (ambasador SAD u BiH), Wolfgang Petritsch (visoki predstavnik u BiH), te Claude Kiffer (OHR).

Rezultat tih napora bio je sporazum potpisan 5. januara 2001. godine o adaptaciji nekadašnje zgrade zajedničke srednje škole.

Potpisnici su bili:

• Fahrudin Karakaš, ministar obrazovanja Srednjobosanskog kantona
• Vjekoslav Đikić, zamjenik ministra
• Josip Jurina i Vahid Sehić, direktori dvije srednje škole u Gornjem Vakufu-Uskoplju

Međunarodna zajednica je iz Fonda OPEC-a obezbijedila 300.000 američkih dolara kao inicijalna sredstva.

Povratak u obnovljenu školu (2003)

U januaru 2003. godine, učenici i nastavnici Mješovite srednje škole Gornji Vakuf ponovo su uselili u obnovljenu zgradu nekadašnjeg Srednjoškolskog centra „Jura Mikulić“. Time je simbolično završen najteži period u historiji škole.

Kasnijih godina zgrada je više puta renovirana i dograđivana, uključujući i obnovu prijeratnog aneksa, čime je škola dobila savremen i funkcionalan prostor za nastavu.

Zaključak

Od svog osnivanja 1972. godine do danas, srednje obrazovanje u Gornjem Vakufu-Uskoplju prošlo je put od privredne škole do moderne obrazovne ustanove koja je preživjela rat, obnavljala se u najtežim uslovima i postala simbol ustrajnosti.

Rad Mješovite srednje škole „Gornji Vakuf“ danas je nastavak te bogate tradicije, svjedočanstvo o snazi obrazovanja i važnosti zajedničkog truda cijele zajednice.

Priredio: Aid Gafić, 24.10.2025. godine